ΦΛΑΜΕΝΚΟ ΓΙΑ ΠΡΩΤΑΡΗΔΕΣ
Τι να Περιμένετε από μια Παράσταση Φλαμένκο
Δεν έχετε δει ποτέ φλαμένκο ζωντανά; Να τι θα συναντήσετε σε ένα ταμπλάο της Σεβίλλης — τραγούδι, χορός και κιθάρα — και γιατί οι πρωτάρηδες τόσο συχνά φεύγουν συγκλονισμένοι.
Δες τις ημερομηνίες του Los Gallos στο GetYourGuide ↗Τρεις φωνές, μία τέχνη
Το φλαμένκο είναι στην πραγματικότητα τρία πράγματα πλεγμένα μαζί, και μια καλή βραδιά σε ταμπλάο σάς αφήνει να τα ακούσετε όλα. Υπάρχει το cante, το τραγούδι, που αποδίδεται ωμό και χωρίς ενίσχυση από έναν cantaor ή μια cantaora· το baile, ο χορός, με περήφανη στάση και εκκωφαντικά χτυπήματα ποδιών· και το toque, η κιθάρα, που δίνει τον ρυθμό και απαντά στον τραγουδιστή. Η UNESCO ενέταξε το φλαμένκο στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά το 2010, και η Σεβίλλη είναι μία από τις καρδιές του. Αυτό που εκπλήσσει τους περισσότερους πρωτάρηδες είναι πόσο λίγο μοιάζει με μια γυαλισμένη σκηνική παράσταση. Είναι πιο κοντά σε μια συνομιλία — ο τραγουδιστής οδηγεί, η κιθάρα ακολουθεί, ο χορευτής απαντά, και όλη η αίθουσα γέρνει προς τα μέσα. Μόλις σταματήσετε να περιμένετε πλοκή και αρχίσετε να ακούτε το συναίσθημα, όλα κουμπώνουν.
Το cuadro: ποιοι είναι στη σκηνή
Το σύνολο των ερμηνευτών ονομάζεται cuadro. Σε έναν οικείο χώρο θα δείτε συνήθως έναν ή δύο τραγουδιστές, έναν ή περισσότερους χορευτές και έναν κιθαρίστα, με τα μέλη εκτός σκηνής να χτυπούν παλαμάκια και να φωνάζουν ενώ οι άλλοι ερμηνεύουν. Κανείς δεν μένει άπραγος: ο χορευτής που περιμένει τη σειρά του χτυπά τον ρυθμό, ο τραγουδιστής σημαδεύει τον χρόνο, όλοι τροφοδοτούν την ενέργεια. Αυτό είναι μέρος του γιατί ένα μικρό ταμπλάο μοιάζει τόσο ζωντανό — μπορείτε να δείτε τους ερμηνευτές να αντιδρούν ο ένας στον άλλο σε πραγματικό χρόνο, να πιάσετε ένα ανασηκωμένο φρύδι ή ένα χαμόγελο όταν κάποιος απογειώνει ένα πέρασμα. Υπάρχει δομή κάτω από τον φαινομενικό αυθορμητισμό, αλλά πολλά είναι πραγματικά αυτοσχεδιασμένα εκείνη τη στιγμή, διαμορφωμένα από το πώς νιώθουν η αίθουσα και οι καλλιτέχνες εκείνο το βράδυ.
Palos: οι διαθέσεις του φλαμένκο
Το φλαμένκο δεν είναι ένα ενιαίο ύφος αλλά μια οικογένεια μορφών που λέγονται palos, καθεμία με τον δικό της ρυθμό και συναισθηματικό χρώμα. Μια παράσταση συνήθως διατρέχει αρκετά από αυτά. Η soleá είναι βαθιά και επιβλητική, σχεδόν μοιρολόι· η seguiriya είναι ακόμα βαρύτερη, το φλαμένκο στον πιο απελπισμένο του τόνο. Μετά η διάθεση ανεβαίνει: οι alegrías, γεννημένες στο Κάδιθ, είναι φωτεινές και ηλιόλουστες, ενώ οι bulerías είναι γρήγορες, παιχνιδιάρικες και σκανδαλιάρικες, και πολύ συχνά κλείνουν τη βραδιά με ένα χαλαρό, χαρούμενο φινάλε που λέγεται fin de fiesta. Δεν χρειάζεται να τα ονομάσετε καθώς περνούν. Αλλά το να ξέρετε ότι η βραδιά ταλαντεύεται από τη θλίψη στη γιορτή σάς βοηθά να διαβάσετε την πορεία — τα αργά, σπαραχτικά κομμάτια είναι φτιαγμένα να νιώθονται έτσι, και η απελευθέρωση όταν ο ρυθμός σπάει είναι όλο το νόημα.
Palmas, compás και jaleo
Ο κινητήρας κάτω από όλα είναι το compás, ο περίπλοκος ρυθμικός κύκλος του φλαμένκο. Θα τον ακούσετε να κρατιέται με palmas (παλαμάκια), μερικές φορές με pitos (χτυπήματα δακτύλων), και με το χτύπημα των τακουνιών των χορευτών. Από πάνω στρώνεται το jaleo — οι ενθαρρυντικές κραυγές που ανταλλάσσουν οι ερμηνευτές μεταξύ τους, το διάσημο ¡olé!, μαζί με το ¡vamos! και το ¡así se baila! Αυτά δεν είναι θεατρινίστικα· είναι γνήσιες αντιδράσεις σε μια καλή φράση, και είναι μεταδοτικά. Ως μέλος του κοινού είστε ευπρόσδεκτοι να συμμετάσχετε στο jaleo όταν μια στιγμή σάς συγκινήσει, αν και το να χτυπάτε παλαμάκια μαζί είναι καλύτερα να το αφήσετε στους επαγγελματίες εκτός κι αν ξέρετε πραγματικά το compás — οι ρυθμοί είναι πιο δύσκολοι από ό,τι ακούγονται, και ένα καλοπροαίρετο παλαμάκι εκτός ρυθμού μπορεί να αποσυντονίσει τους καλλιτέχνες.
Duende: αυτό που όλοι κυνηγούν
Ρωτήστε οποιονδήποτε για το φλαμένκο και αργά ή γρήγορα θα ακούσετε τη λέξη duende. Είναι η σχεδόν μυστικιστική φόρτιση που έρχεται όταν μια παράσταση παύει να είναι απλώς επιδέξια και γίνεται κάτι που σηκώνει τις τρίχες στα χέρια σας. Ο ποιητής Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα έγραψε μια διάσημη διάλεξη προσπαθώντας να το προσδιορίσει και κατέληξε σε μεγάλο βαθμό ότι δεν μπορείς — το duende έρχεται απρόσκλητο, δεν μπορεί να προσποιηθεί ή να προγραμματιστεί, και δεν το φέρνει κάθε βραδιά. Αυτή η αβεβαιότητα είναι ακριβώς ο λόγος που το ζωντανό φλαμένκο σε ένα μικρό δωμάτιο αξίζει τον κόπο. Δεν είστε εκεί για ένα εγγυημένο θέαμα· είστε εκεί για την πιθανότητα ότι, αυτή τη συγκεκριμένη βραδιά, όλα θα ευθυγραμμιστούν και όλη η αίθουσα θα το νιώσει ταυτόχρονα.
Δεν χρειάζεται να το «καταλάβετε»
Το πιο χρήσιμο πράγμα που πρέπει να ξέρετε ως πρωτάρης είναι ότι το φλαμένκο δεν σάς ζητά τίποτα παρά μόνο προσοχή. Δεν υπάρχει γλωσσικό εμπόδιο — το τραγούδι είναι στα ισπανικά, αλλά επικοινωνεί μέσω φωνής, κίνησης και ρυθμού, οπότε δεν χρειάζεται μετάφραση. Δεν χρειάζεται να ξέρετε τα palos ή να διαβάζετε το compás για να σας συγκινήσει· πολλοί ισόβιοι αφισιονάδοι δεν μπορούν ούτε αυτοί. Ελάτε με ανοιχτό μυαλό, αφήστε τα αργά κομμάτια να είναι αργά, και μην ανησυχείτε μήπως κάνετε κάτι λάθος. Μια παράσταση σε ταμπλάο διαρκεί ένα διαχειρίσιμο διάστημα — περίπου τρία τέταρτα της ώρας έως μία ώρα είναι το τυπικό — και είναι σχεδιασμένη να σας τραβήξει γρήγορα μέσα. Οι περισσότεροι άνθρωποι βγαίνουν καταλαβαίνοντας γιατί η Σεβίλλη αντιμετωπίζει αυτή την τέχνη με τέτοια ευλάβεια.